Nếu bị tiêu chảy, bạn sẽ thường thấy phân lỏng, nhiều nước và cảm thấy cần đi tiêu gấp nhiều lần trong ngày. Tiêu chảy có thể cấp tính hoặc mãn tính. Tiêu chảy cấp xảy ra khi tình trạng bệnh kéo dài từ 1 đến 2 ngày. Bạn có thể bị tiêu chảy do nhiễm vi rút hoặc vi khuẩn mà bạn mắc phải khi ăn hoặc uống. Tiêu chảy mãn tính là tiêu chảy hầu hết các ngày trong thời gian dài hơn 3 đến 4 tuần.

Một số nguyên nhân phổ biến của tiêu chảy mãn tính bao gồm:

• hội chứng ruột kích thích
• bệnh viêm ruột
• các tình trạng, chẳng hạn như bệnh celiac, ảnh hưởng đến sự hấp thụ các chất dinh dưỡng nhất định

Nguyên nhân gây tiêu chảy?

Bạn có thể bị tiêu chảy vì một số điều kiện hoặc hoàn cảnh. Nguyên nhân tiềm ẩn của tiêu chảy bao gồm:

• Nhiễm vi rút bao gồm vi rút rota, vi rút norovirus và viêm dạ dày ruột do vi rút
• Nhiễm trùng do vi khuẩn
• Nhiễm ký sinh trùng
• Bệnh đường ruột
• Không dung nạp thực phẩm, chẳng hạn như không dung nạp lactose
• Phản ứng bất lợi với thuốc
• Phẫu thuật túi mật hoặc dạ dày

Rotavirus là nguyên nhân phổ biến nhất của bệnh tiêu chảy cấp trên toàn cầu. Bệnh nhiễm trùng này gây ra xung quanh 40 phần trăm nhập viện ở trẻ em dưới 5 tuổi. Trên toàn cầu, hầu hết các ca tử vong do tiêu chảy là do nguồn cung cấp nước bị ô nhiễm và không đủ điều kiện vệ sinh. Hàng năm có gần 48 triệu bệnh tiêu chảy do thực phẩm bị ô nhiễm.

Tiêu chảy mãn tính có thể là triệu chứng của một tình trạng nghiêm trọng hơn như hội chứng ruột kích thích hoặc bệnh viêm ruột. Tiêu chảy thường xuyên và nghiêm trọng có thể là dấu hiệu của bệnh đường ruột hoặc rối loạn chức năng ruột.

Các triệu chứng của tiêu chảy là gì?

Các triệu chứng chính của tiêu chảy là thường xuyên phân lỏng, nhiều nước và cảm giác bức thiết muốn đi tiêu. Có nhiều triệu chứng tiêu chảy khác nhau. Bạn chỉ có thể gặp một trong số những điều này hoặc bất kỳ sự kết hợp nào của tất cả chúng. Các triệu chứng gồm:

• Buồn nôn
• Đau bụng
• Chuột rút
• Đầy hơi
• Mất nước
• Một sự thôi thúc thường xuyên để đi tiêu của bạn
• Một khối lượng lớn phân
• Mất nước

Mất nước và tiêu chảy

Tiêu chảy có thể khiến bạn mất nước nhanh chóng và có nguy cơ bị mất nước. Nếu bạn không được điều trị tiêu chảy, nó có thể gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng. Các triệu chứng mất nước bao gồm:

• Sự mệt mỏi
• Màng nhầy khô
• Tăng nhịp tim
• Đau đầu
• Cảm giác lâng lâng
• Cơn khát tăng dần
• Giảm đi tiểu
• Khô miệng

Tình trạng tiêu chảy ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Trẻ em là đặc biệt nhạy cảm tiêu chảy và mất nước. Tiêu chảy và các biến chứng của nó là nguyên nhân gây ra tử vong hàng năm ở trẻ em trên toàn thế giới, khiến đây là nguyên nhân thứ hai gây tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi. Các triệu chứng mất nước, chẳng hạn như:

• Giảm đi tiểu
• Khô miệng
• Đau đầu
• Sự mệt mỏi
• Thiếu nước mắt khi khóc
• Da khô
• Mắt trũng sâu
• Thóp trũng
• Buồn ngủ
• Cáu gắt

Các lựa chọn điều trị tiêu chảy là gì?

Bạn cần uống thêm nước hoặc đồ uống thay thế chất điện giải, chẳng hạn như đồ uống thể thao. Trong những trường hợp nghiêm trọng hơn, bạn có thể truyền dịch bằng liệu pháp tiêm tĩnh mạch.

Nếu nhiễm trùng do vi khuẩn là nguyên nhân khiến bạn bị tiêu chảy, bác sĩ có thể kê đơn thuốc kháng sinh. Bác sĩ sẽ quyết định phương pháp điều trị của bạn dựa trên:

• Mức độ nghiêm trọng của tiêu chảy và tình trạng liên quan
• Tần suất tiêu chảy và tình trạng liên quan
• Mức độ tình trạng mất nước của bạn
• Sức khỏe của bạn
• Lịch sử y tế của bạn
• Tuổi của bạn
• Khả năng của bạn để dung nạp các thủ tục hoặc thuốc khác nhau
• Kỳ vọng cải thiện tình trạng của bạn

Nguyên nhân tiêu chảy được chẩn đoán như thế nào?

Bác sĩ sẽ khám sức khỏe tổng thể và xem xét tiền sử bệnh của bạn khi xác định nguyên nhân gây tiêu chảy. Họ cũng có thể yêu cầu các xét nghiệm để kiểm tra nước tiểu và mẫu máu. Các xét nghiệm bổ sung mà bác sĩ có thể yêu cầu để xác định nguyên nhân gây tiêu chảy và các tình trạng liên quan khác có thể bao gồm:

• Kiểm tra loại bỏ chế độ ăn uống để xác định xem nguyên nhân gây ra chứng không dung nạp thực phẩm hoặc dị ứng
• Xét nghiệm hình ảnh để kiểm tra tình trạng viêm và các bất thường về cấu trúc của ruột
• Cấy phân để kiểm tra vi khuẩn, ký sinh trùng hoặc dấu hiệu của bệnh
• Nội soi để kiểm tra toàn bộ đại tràng

Nội soi đại tràng hoặc nội soi đại tràng sigma đặc biệt hữu ích để xác định xem bạn có bị bệnh đường ruột hoặc tiêu chảy nặng hoặc mãn tính hay không.

Làm thế nào tôi có thể ngăn ngừa tiêu chảy?

Mặc dù tiêu chảy có thể xảy ra vì nhiều lý do khác nhau, nhưng bạn có thể thực hiện các hành động để ngăn ngừa nó:

• Bạn có thể tránh bị tiêu chảy do ngộ độc thực phẩm bằng cách rửa khu vực nấu nướng và chế biến thực phẩm thường xuyên hơn.
• Phục vụ thức ăn ngay sau khi chế biến.
• Làm lạnh thức ăn thừa kịp thời.
• Luôn rã đông thực phẩm đông lạnh trong tủ lạnh.

Hầu hết các trường hợp tiêu chảy cấp đều tự khỏi và các triệu chứng sẽ cải thiện trong vòng vài ngày. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng kéo dài hơn 2 ngày bạn nên tìm kiếm sự chăm sóc y tế, vì bạn có thể bị mất nước và cần truyền dịch qua đường tĩnh mạch hoặc các phương pháp điều trị và đánh giá khác.

Tiêu chảy cũng là một triệu chứng của một số trường hợp cấp cứu y tế nghiêm trọng. Nếu bạn thấy phân lỏng, có nước cùng với bất kỳ triệu chứng nào sau đây, bạn nên tìm kiếm sự trợ giúp khẩn cấp. Sự kết hợp của các triệu chứng này có thể là dấu hiệu của một bệnh cơ bản nghiêm trọng.

• Sốt cao
• Phân có máu
• Thường xuyên nôn mửa

Tìm cách điều trị ngay lập tức nếu nếu bạn gặp những triệu chứng sau:

• Họ đã bị tiêu chảy trong 24 giờ hoặc hơn.
• Họ bị sốt từ 39 ° C trở lên.
• Họ có phân có chứa máu.
• Phân có chứa mủ.
• Họ đi ngoài ra phân có màu đen.

Đây là tất cả các triệu chứng báo hiệu trường hợp khẩn cấp.

Thực phẩm nên ăn khi bị tiêu chảy

Khi bạn bị tiêu chảy, thực phẩm bạn ăn và thực phẩm bạn tránh có thể rất quan trọng để giúp bạn phục hồi nhanh hơn.

Khi bị tiêu chảy bạn sẽ mất khá nhiều nước. Vì vậy, bạn nên nên bổ sung nước và một số loại đồ uống như:

• Sinh tố
• Bánh
• Nước ép

Bạn có thể bổ sung các loại thực phẩm như trứng bác và rau nấu chín.

Thực phẩm nên tránh khi bị tiêu chảy

Khi bạn đang bị tiêu chảy hoặc đang hồi phục sau bệnh tiêu chảy, có một số lượng lớn thực phẩm mà bạn muốn tránh. Những thực phẩm này có thể kích hoạt hệ tiêu hóa và làm trầm trọng thêm hoặc kéo dài thời gian tiêu chảy.

Thực phẩm nên tránh khi bị tiêu chảy bao gồm:

• Sữa và các sản phẩm từ sữa, đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ, thức ăn cay, thực phẩm chế biến, đặc biệt là những thực phẩm có chất phụ gia
• Thịt lợn và thịt bê, cá mòi, rau sống, hành, ngô
• Tất cả các loại trái cây họ cam quýt, các loại trái cây khác, như dứa, anh đào, quả mọng có hạt, quả sung, nho
• Rượu bia, cà phê, soda và đồ uống có ga hoặc có ga khác, chất làm ngọt nhân tạo, bao gồm sorbitol

Phương pháp điều trị và biện pháp khắc phục

Nhiều trường hợp tiêu chảy chỉ tồn tại trong thời gian ngắn và đáp ứng tốt với các phương pháp điều trị tại nhà như chế độ ăn uống thay đổi, uống nhiều nước và dùng thuốc không kê đơn. Các phương pháp điều trị không kê đơn bao gồm thuốc chống tiêu chảy như Pepto-Bismol, có thể giúp ngăn chặn hoặc làm chậm quá trình tiêu chảy.

Trong một số trường hợp, tiêu chảy là do ký sinh trùng hoặc nhiễm trùng do vi khuẩn, và có thể cần phải điều trị bằng thuốc kháng sinh. Ngoài ra, bạn nên uống men vi sinh càng sớm càng tốt sau khi uống thuốc kháng sinh có thể giúp ngăn ngừa các phản ứng có hại với thuốc kháng sinh bằng cách đưa vi khuẩn khỏe mạnh trở lại hệ tiêu hóa. Điều này cũng có thể giúp ngăn ngừa các trường hợp tiêu chảy trong tương lai.

Nếu tiêu chảy nghiêm trọng, bạn có thể phải nhập viện để truyền dịch qua đường tĩnh mạch.

Trong dịp Tết, chúng ta hay ăn uống thất thường, ăn nhiều loại thực phẩm cùng với rượu bia dễ khiến hội chứng ruột kích thích tái phát gây đau đớn cho người bệnh.

Hội chứng ruột kích thích là gì?

Hội chứng ruột kích thích hay còn được gọi là viêm đại tràng co thắt là một hội chứng rối loạn tiêu hóa ở ruột già (đại tràng) với biểu hiện đau bụng, đầy hơi, tiêu chảy, táo bón,…. Có nhiều nguyên nhân gây ra hội chứng ruột kích thích như do thực phẩm, căng thẳng, di truyền, thói quen sinh hoạt,….

Dịp Tết đến xuân về chúng ta thường hay ăn uống thất thường, ăn nhiều loại thực phẩm, bánh kẹo khác nhau và sử dụng rượu bia, chất kích thích,… dễ khiến bệnh này tái phát. Để có thể yên tâm thoải mái đón Tết thì người bệnh cần chú ý đến chế độ ăn uống để tránh bệnh nặng thêm.

Người bị hội chứng ruột kích thích nên ăn gì?

Thực phẩm sạch

Người mắc hội chứng ruột kích thích thường rất “nhạy cảm” với đồ ăn lạ, chất kích thích, thức ăn chua cay,… nên khi ăn uống cần chú ý sử dụng thực phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Thực phẩm nên chế biến và ăn trong ngày, tránh để lâu trong tủ lạnh từ ngày này sang ngày khác.

Thực phẩm chứa nhiều chất xơ

Chất xơ tốt cho hệ tiêu hóa của người mắc hội chứng ruột kích thích vì giúp cho vi khuẩn có lợi phát triển và giảm tình trạng táo bón của người bệnh. Tuy nhiên, đối với bệnh nhân thường xuyên bị tiêu chảy thì nên bổ sung một lượng chất xơ vừa phải thay vì ăn quá nhiều. Chất xơ có trong các loại rau xanh như: bông cải xanh, củ cải, đậu hà lan,… và các loại quả giàu chất xơ như: lê, táo, chuối,…

Các loại thịt nạc và cá

Thịt nạc có thành phần chủ yếu là protein, ít chất béo nên khi tiêu hóa sẽ không bị lên men trong dạ dày, từ đó hạn chế làm rối loạn tiêu hóa. Các loại thịt như ức gà, thịt thăn bò, thịt nạc vai,… đều tốt với những người mắc hội chứng ruột kích thích.

Trong cá có chứa omega – 3 có tác dụng kích thích vi khuẩn đường ruột phát triển, đẩy lùi các triệu chứng viêm nhiễm. Người mắc hội chứng ruột kích thích nên sử dụng các loại cá giàu omega – 3 như cá thu, cá hồi, cá trích,…

Người bị hội chứng ruột kích thích nên kiêng ăn gì?

Thực phẩm sống

Tiết canh, rau sống, cá, thịt sống,… là những loại thực phẩm chứa nhiều vi khuẩn có hại cho đường ruột và đôi khi còn dẫn đến ngộ độc thực phẩm. Những người mắc hội chứng ruột kích thích cần tuyệt đối tránh xa các loại thực phẩm sống nếu không muốn phải chịu những cơn đau dai dẳng “hành hạ”.

Thực phẩm lên men, chua cay

Những loại thực phẩm đã lên men, quá chua hoặc cay khi vào dạ dày sẽ kích thích niêm mạc ruột gây ợ hơi, đầy bụng, khó tiêu, đau bụng, tiêu chảy,…. nên cần phải tránh. Dịp Tết hay có những món như dưa hành muối, nem chua các món ăn cay nóng sẽ dễ gây rối loạn tiêu hóa.

Thực phẩm giàu chất béo

Thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, đồ chiên rán,…. chứa nhiều dầu mỡ khi vào dạ dày gây khó tiêu, đau bụng, đầy hơi vì vậy người mắc hội chứng ruột kích thích nên hạn chế sử dụng các loại thực phẩm này. Có thể thay thế mỡ động vật bằng dầu thực vật chứa chất béo không bão hòa tốt cho tiêu hóa.

Sữa

Sữa và chế phẩm từ sữa như pho mai, sữa chua,… có chứa đường lactose sẽ khiến người mắc hội chứng ruột kích thích bị khó tiêu, đầy bụng, tiêu chảy,…

Ai ai cũng mong có một cái Tết thật đầm ấm và trọn vẹn, đừng để cơn đau bụng “hoành hành” trong mấy ngày Tết vì thói quen ăn uống vô tội vạ. Lưu ý các loại thực phẩm nên và không nên ăn vào dịp Tết này để bệnh không tái phát nhé!