Tết đến, sau một năm vất vả, gia đình hối hả chuẩn bị đồ ăn thức uống, dọn dẹp nhà cửa để chào mừng năm mới. Nhưng nhiều khi chúng ta quên rằng cần chuẩn bị thuốc – vật phẩm mà khi đã cần đến thì không có không được. Ở bài viết này, BS. Vũ Thị Ánh đưa ra lời khuyên để giúp chúng ta chuẩn bị đầy đủ tủ thuốc gia đình khi tết đến!

1. Vật tư dùng để sơ cứu cần có trong tủ thuốc gia đình khi tết đến

Trong những ngày nghỉ tết, công việc nấu nướng dọn dẹp bề bộn thì việc vô tình đứt tay hay trầy da, xước xát là chuyện bình thường, đặc biệt với trẻ em. Vì vậy, trong tủ thuốc gia đình khi tết đến không thể thiếu được vật tư y tế sơ cứu thông dụng.

Đơn giản nhất, cần có nước muối sinh lý 0,9% (không nên dùng oxy già), thuốc sát trùng Povidone-iodine (hay Betadin), băng gạc, miếng dán vết thương (urgo).

Nếu có vết thương ngoài da, chảy máu, trầy xước thì thực hiện sơ cứu theo trình tự sau:

• Bước 1: Rửa vết thương bằng nước.
• Bước 2: Rửa vết thương với nước muối sinh lý.
• Bước 3: Sát khuẩn bằng Povidone iod.
• Bước 4: Dùng băng gạc để che vết thương và dán băng keo vừa đủ không quá chặt.

2. Thuốc giảm đau, hạ sốt Paracetamol và nhiệt kế

Thuốc giảm đau hạ sốt Paracetamol luôn cần có trong tủ thuốc gia đình dịp tết đến vì công dụng phổ biến của nó. Gia đình có trẻ em nên dự phòng thêm Paracetamol dạng đặt hậu môn, trẻ em từ 2 tuổi trở xuống thì nên dùng Paracetamol chế ở dạng siro vì dễ uống.

Dùng Paracetamol để hạ sốt khi nhiệt độ từ 38,5 độ trở lên. Liều chỉ định là 10 – 15 mg/kg cách nhau mỗi 4 đến 6 giờ. Nếu dùng quá liều có thể gặp trường hợp ngộ độc Paracetamol.

Nhiệt kế cũng là vật tư y tế rất thông dụng và cần thiết nhưng nhiều gia đình chưa có, nhiệt kế điện tử có trường hợp sai số nhưng dễ dùng hơn nhiệt kế thủy ngân. Đặc biệt nếu gia đình có trẻ em thì nên dùng nhiệt kế điện tử vì giúp đo nhiệt độ nhanh chóng, tránh được trường hợp rơi, vỡ hay trẻ cắn vào miệng.

3. Thuốc điều trị tiêu chảy và Oresol

Ngày tết đến xuân về cũng là lúc hệ tiêu hóa phải chịu nhiều áp lực, chúng ta ăn không đúng bữa, ăn nhiều và không như thói quen thường ngày nên đau bụng đi ngoài, tiêu chảy là khá thường gặp. Mặc dù về lý thuyết thì tiêu chảy là phản ứng đào thải của đường tiêu hóa, nhiều khi không cần điều trị cũng có thể tự khỏi nhưng thực tế thì việc tiêu chảy làm người bệnh vô cùng khó chịu, bất tiện, đặc biệt là ngày tết người đến thăm hỏi, người chơi nhà rất nhiều, vì vậy việc điều trị tiêu chảy trong trường hợp này là điều trị triệu chứng với những ca tiêu chảy nhẹ ở người lớn.

2 loại thuốc không kê đơn nên dự phòng để uống khi tiêu chảy là:

• Loperamid: tác dụng làm giảm nhu động ruột, kéo dài thời gian thực phẩm di chuyển qua đường tiêu hóa, tăng thời gian và khả năng hấp thu nước trở lại lòng ruột để tránh mất nước. Nếu bị tiêu chảy thì lần đầu uống 4mg, sau đó nếu vẫn chưa cầm thì sau mỗi lần tiêu chảy lại uống 2mg, chú ý tự điều trị tại nhà thì không dùng liều lượng nhiều hơn 8mg/ ngày.
• Bismuth hoặc Pepto Bismuth: Bismuth là loại thuốc có công dụng bảo vệ niêm mạc dạ dày, cũng làm giảm tiêu chảy và giảm mất nước. Mỗi khi tiêu chảy có thể dùng Bismuth với liều 524mg, không được phép tự ý điều trị nhiều hơn 8 lần/ ngày.

Ngoài việc dùng thuốc cầm tiêu chảy thì người bệnh cũng cần chú ý bổ sung nước, oresol để tránh mất nước. Nếu tiêu chảy kèm dấu hiệu sốt, ỉa máu thì cần đi bệnh viện để tìm nguyên nhân và sử dụng thuốc phù hợp, không tự ý điều trị tại nhà.

2 loại thuốc với liều lượng như trên cũng không được dùng cho trẻ em, trẻ em tiêu chảy có nguy cơ mất nước, sốt, ỉa máu cần đưa đến bác sĩ không thể chủ quan.

Tiêu chảy tại nhà trong dịp tết thường nghĩ đến vấn đề không hợp thực phẩm và không đảm bảo vệ sinh thực phẩm, nên ngoài việc sử dụng thuốc cầm tiêu chảy cũng cần chú ý tránh các thực phẩm gây tổn thương niêm mạc đường tiêu hóa như đồ cay nóng, caffein hay thực phẩm có nhiều nguy cơ kí sinh trùng như rau sống.

4. Thuốc trị đầy bụng, khó tiêu

Đầy bụng khó tiêu cũng là triệu chứng hay gặp khi chúng ta ăn quá nhiều vào dịp tết. Một số thuốc điều trị triệu chứng có thể giúp người bệnh dễ chịu hơn là:

• Thuốc chứa Alpha galactosidase (VD thuốc Neopeptin): những loại thuốc này sẽ giúp phân hủy đường trong thực phẩm và giúp tiêu hóa tốt hơn.
• Men vi sinh lợi khuẩn tiêu hóa Biolac 500mg
• Vấn đề đầy bụng khó tiêu không dùng thuốc mà điều chỉnh chế độ ăn uống, vận động cũng có thể cải thiện. Tránh ăn quá nhiều một lúc, chia làm nhiều bữa, ăn chậm nhai kĩ, tránh các thực phẩm từ sữa, bơ, nước uống có gas,…

5. Thuốc điều trị táo bón

Táo bón có thể do nhiều nguyên nhân và trong dịp tết thường là do ăn không đủ chất xơ, uống không đủ nước, ít vận động hoặc đi du lịch, đi về quê thay đổi hoàn cảnh vệ sinh nên không quen. Nếu táo bón kéo dài cần đến bệnh viện thăm khám và điều trị nguyên nhân. Chỉ xét về điều trị triệu chứng, điều trị táo bón sẽ phổ biến dùng thuốc nhuận tràng.

Thông dụng nhất là nhóm nhuận tràng thẩm thấu hay chính là thuốc lactulose (dùng theo liều 20-40g/ ngày), hoặc dùng Sorbitol (liều dùng 10 – 20 g/ ngày). Có thể kết hợp thêm với loại thuốc nhuận tràng cơ chế tăng tạo khối lượng phân như Psyllium, Methylcellulose.

Ngoài ra, về chế độ ăn uống, người bị táo bón cần chú ý ăn bổ sung chất xơ, uống đủ nước mỗi ngày, tăng cường vận động.

6. Thuốc điều trị đau dạ dày

Ăn nhiều đồ ăn cay nóng, uống nhiều rượu bia là nguyên nhân thường gặp gây tổn thương niêm mạc dạ dày và gây đau dạ dày mỗi dịp tết. Đau dạ dày cần kiểm tra có phải do HP hay không, cần phải kiểm tra các tổn thương kèm theo, vì thế người viêm loét dạ dày cần tới bệnh viện thăm khám để có phác đồ điều trị phù hợp.

Tuy nhiên, dịp tết khi đau dạ dày có thể dùng thuốc để giải quyết cơn đau trước. 2 nhóm thuốc kết hợp điều trị để giảm đau tạm thời và nhanh thường dùng là :

• Thuốc trung hòa acid dịch vị antacid: Ví dụ một vài loại thông dụng như Maalox, Magnesi hydroxyd, Magnesi carbonat, Phosphalugel.
• Thuốc ức chế H2: Ranitidin (Zantac): 300mg; Nizatidin (Acid): 300mg hoặc Famotidin: 40mg.

2 loại thuốc kết hợp sẽ giúp giảm cơn đau dạ dày nhanh và có thể uống thêm liều vào sáng ngày hôm sau trước khi ăn. Tuy nhiên, nếu không giảm đau, bạn cần đến viện kiểm tra và điều trị.

7. Thuốc điều trị bỏng nhẹ

Khi nấu nướng các mẹ các chị có thể bị bỏng và rất rát, nếu không giữ vệ sinh có thể lên mủ và thành sẹo từ vết bỏng nhỏ. Vì vậy bác sĩ khuyến cáo gia đình dự phòng 2 loại thuốc bôi bỏng để trong tủ thuốc gia đình dịp tết là Pathenol và Biafine. Tuy nhiên, thuốc bôi bỏng tại nhà chỉ dùng cho trường hợp bỏng nhẹ, bỏng diện hẹp và không đáng ngại, nếu bỏng diện rộng, bỏng sâu bạn cần tới bệnh viện.

8. Thuốc say tàu xe

Việc dùng thuốc chống say tàu xe có thể tham khảo thông tin sau:

• Cinnazidin, Meclizine, Promethazin là nhóm thuốc kháng histamin, có tác dụng giảm nôn, chóng mặt, đau đầu. Ngoài dùng để giảm say tàu xe còn dùng trong đơn thuốc điều trị rối loạn tiền đình.
• Hyoscine là nhóm thuốc có cơ chế làm giảm nhu động dạ dày, giảm co thắt dạ dày, giảm nôn.

9. Que test nhanh COVID – 19, nước rửa tay sát khuẩn, khẩu trang y tế

Đại dịch COVID – 19 còn chưa đi qua, để có một cái tết đầm ấm sum vầy bên người thân, gia đình, chúng ta phải hết sức nâng cao ý thức phòng chống dịch bệnh. Nước rửa tay khô, khẩu trang y tế là hai vật dụng luôn phải mang theo bên mình, nếu nghi ngờ lây nhiễm hãy liên hệ chính quyền, cơ quan y tế để báo cáo kịp thời, mang lại cái tết đoàn viên cho mọi bà con lối xóm.

Ngày tết đã đến gần, dù còn nhiều việc cần làm, còn nhiều cơ sự băn khoăn, có nhiều lỗi lo trên vai nhưng năm qua, chúng ta đã cố gắng, đã kiên cường, bác sĩ chúc tất cả gia đình đều được mạnh khỏe, bình an, cùng chào đón năm mới!

Rắn cắn là tai nạn thường gặp và được xếp vào nhóm cần xử trí cấp cứu. Thế nhưng, rất nhiều trường hợp vì không hiểu rõ phương pháp xử trí rắn cắn mà làm chậm thời gian cứu chữa và gây nguy hiểm tới tính mạng người bệnh. Bài viết này BS Vũ Thị Ánh sẽ cùng các bạn ghi nhớ những sai lầm nghiêm trọng cần tránh khi xử trí rắn cắn nhé!

1. Nhận biết một vài loại rắn cơ bản

Theo thống kê, trên thế giới có khoảng 3000 loài rắn, tính cả trên cạn và dưới nước, trong đó tỉ lệ rắn độc là 20%. Ở Việt Nam có 135 loài rắn, tỉ lệ rắn độc chiếm 25%. Năm 2008, theo bệnh viện Bạch Mai thống kê, trong tổng số ca bị rắn cắn đến cấp cứu tại viện, rắn thường chiếm 25%, rắn hổ chiếm 31%, rắn cạp nia chiếm 12,5%, rắn lục chiếm 5,5% và một vài loại rắn độc ít gặp khác chiếm 11%.

Nước ta nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới, đặc biệt vào mùa thu, mùa hè ở những nơi ao hồ hay cây cỏ rậm rạp, việc xuất hiện rắn độc khá phổ biến. Vì vậy, chúng ta cần chủ động các phương pháp phòng tránh rắn cắn cũng như nắm được phương pháp xử trí để phản xạ ngay nếu không may gặp trường hợp này. Với cấp cứu, mỗi giây mỗi phút đều là mạng sống.

3 nhóm rắn độc chủ yếu hay gặp ở Việt Nam là: rắn hổ, rắn lục và rắn biển.

Nhóm rắn hổ:

Nhóm rắn hổ bao gồm rắn cạp nong, cạp nia, hổ chúa, hổ phì.

• Rắn cạp nong: thân mang màu vàng đen xen kẽ, đuôi tù, thân hình tam giác
• Rắn cạp nia: khoang đen và trắng xen kẽ nhau, đuôi tù, thân hình tròn

• Rắn hổ chúa: là loại rắn độc lớn nhất ở Việt Nam, chiều dài có thể lên tới 7 mét, cổ bành ra theo chiều dọc, trên đầu không có hình vòng kính.

• Rắn hổ phì: trên đầu có thể có một hoặc 2 vòng kính, khác với rắn hổ chúa là rắn hồ phì bành cổ theo chiều ngang.

• Cơ chế gây độc ở nhóm rắn hổ chủ yếu là ngăn cản sự di chuyển ion trên tế bào thần kinh dẫn đến liệt.
• Dấu hiệu nhận biết: Triệu chứng khởi đầu thường là tê lưỡi, đau đầu, đau cơ do tổn thương các dây thần kinh vùng hầu họng, dần dần sẽ dẫn tới liệt cơ: liệt cơ nâng mi gây khó mở mắt, khó há miệng, nhìn mờ, liệt cơ hô hấp, liệt các cơ tay chân.
• Tổn thương tại chỗ cắn: Với rắn cạp nong, cạp nia thì vết thương rất nhỏ, nhiều khi chỉ như 2 vết kim châm và không gây đau nhức. Ngược lại, cùng thuộc nhóm rắn hổ nhưng rắn hổ phì, hổ chúa lại gây tổn thương tại chỗ rõ rệt, hoại tử phù nề nhanh chóng lan rộng, đau nhức nhiều.

Nhóm rắn lục:

• Đặc điểm cơ bản nhất của nhóm rắn lục là màu xanh lá cây với nhiều mức độ khác nhau, đầu có hình tam giác, hai răng độc nhọn nằm ở hàm trên.
• Cơ chế gây độc chủ yếu là tổn thương mạch máu, rối loạn đông máu.
• Tổn thương tại chỗ: Chỉ sau khi bị rắn cắn vài phút, vết thương sưng tấy nhanh, hoại tử rộng, do rối loạn đông máu nên máu chảy không cầm được, vết cắn đau nhức khó chịu. Tổn thương diễn biến nhanh chóng, sau 6 giờ chi bị cắn sưng nề, tím; sau 12h thì hoại tử, chất độc lan nhanh lên phía trên theo đường đi của bạch mạch gây phía trên và quanh tổn thương sẽ đau nhiều, phù cứng và tím.
• Toàn thân do mất máu nên biểu hiện tụt huyết áp, chóng mặt, hoa mắt, các biểu hiện chảy máu dưới da, chảy máu chân răng, nôn, ỉa máu.

Nhóm rắn biển:

• Hình thái gần giống với rắn hổ đất nhưng điểm khác biệt là đuôi bơi chèo thích ứng với môi trường nước.

2. Phân biệt rắn độc và rắn không độc

Khi bị rắn cắn ngoài việc dựa vào đặc điểm bên ngoài của loài rắn để nhận diện rắn độc hay không độc, chúng ta còn có thể chú ý các dấu hiệu là vết răng để lại.

• Rắn thường thì dấu răng là một vòng cung, khoảng cách các vết răng đều nhau. Rắn độc sẽ có hai vết răng là 2 móc độc sẽ sâu hơn hẳn các vết răng khác.
• Rắn lành cắn sẽ không có dấu hiệu xuất huyết, hoại tử, có thể đau và phù nề nhưng không lan tỏa.

Nhưng nói chung, khi bị rắn cắn không phân biệt rõ là rắn độc hay không độc, trước hết vẫn hãy xử trí tại chỗ đúng cách rồi nhanh chóng gọi cấp cứu tới bệnh viện để đề phòng mọi tình huống xấu nhất xảy ra.

3. Các bước sơ cứu rắn cắn

Sơ cứu rắn cắn đúng cách là giai đoạn vô cùng quan trọng để kéo dài thời gian độc di chuyển trong cơ thể trước khi bệnh nhân vào được tới viện. Hãy ghi nhớ cách làm sau và tránh những sai lầm không đáng có bạn nhé.

• Bước 1: Khuyên nhủ người bệnh, trấn an tinh thần. Tháo những đồ đạc ở chi tổn thương để tránh đè áp gây cản trở lưu thông mạch máu. Rửa vết thương bằng nước.
• Bước 2: Dùng băng vải, có thể là quần áo, khăn bản rộng để băng ép trên vị trí tổn thương 5 đến 10 cm. Việc băng ép không dùng khi rắn lục cắn.
• Bước 3: Dùng nẹp để nẹp tay chân bị tổn thương, để tay thấp hơn so với vị trí của tim, không để người bệnh tự đi lại, chạy nhảy. Mục đích là để cố định chi tổn thương vì vận động sẽ làm chất độc bị vận chuyển nhanh hơn.
• Bước 4: Nếu bệnh nhân có biểu hiện khó thở thì thực hiện hô hấp nhân tạo, hà hơi thổi ngạt.
• Bước 5: Dùng phương tiện vận chuyển bệnh nhân tới cơ sở y tế.

4. Những sai lầm nghiêm trọng khi xử trí rắn cắn làm tăng nguy cơ tử vong

• Sai lầm số 1: Ga rô thay vì băng ép: Về bản chất, chất độc di chuyển theo đường bạch mạch chứ không di chuyển theo đường máu (vì rất ít khi răng độc của rắn cắn chính xác vào mạch máu lớn), bởi vậy băng ép bằng vải bản rộng trên vết thương mới giúp giảm tốc độ di chuyển của chất độc, việc ga rô không chỉ không có tác dụng mà còn gây nguy hiểm hơn cho bệnh nhân. Ga rô sẽ làm cản trở hoàn toàn mạch máu dẫn đến thiếu máu chi, tăng hoại tử, nhiều khi người bị rắn cắn phải cắt cụt chi không phải do độc rắn mà do ga rô. Thêm vào đó, đến viện khi nhân viên y tế tháo ga rô, độc sẽ ùa ạt về tim.
• Sai lầm số 2: Băng ép quá chặt: Băng ép quá chặt cũng gây đến hậu quả như ga rô, làm cản trở lưu thông động mạch, khi băng ép cần đảm bảo vẫn bắt được mạch ở chi tổn thương.
• Sai lầm số 3: Trích rạch tại vị trí tổn thương: Trong khi sơ cứu do vội vàng việc trích rạch thậm chí dẫn tổn thương thần kinh, mạch máu lân cận.
• Sai lầm số 4: Hút độc bằng miệng hoặc giác hút. Biện pháp này không mang lại nhiều hiệu quả. Đã có những khuyến cáo rằng việc làm này làm mất thêm thời gian cấp cứu và gây hại cho người tai nạn.
• Sai lầm số 5: Chườm đá cũng không mang lại hiệu quả thậm chí có hại.
• Sai lầm số 6: Không đưa đến bệnh viện mà dùng thuốc lá dân gian cổ truyền. Đây là sai lầm nghiêm trọng làm mất thêm thời gian để cứu sống bệnh nhân.

Với bài viết trên đây, bác sĩ hi vọng đã mang lại cho bạn những thông tin hữu ích về cách xử trí sơ cứu rắn cắn để cùng với các y bác sĩ dành được cơ hội sống cao nhất cho người bệnh. Thường xuyên truy cập chaobacsi.org để nhận những thông tin cần thiết với sức khỏe và cuộc sống bạn nhé!

Khám vú là biện pháp đơn giản và cơ bản nhất để tầm soát ung thư vú. Tất cả các bạn nữ sau khi hành kinh đều nên có thói quen tự khám vú tại nhà ít nhất 1 tháng 1 lần để phát hiện sớm bất thường nếu có. Bác sĩ sẽ hướng dẫn bạn cách tự khám vú tại nhà chuẩn xác, toàn diện, tỉ mỉ trong bài viết này. Hãy lưu lại để mỗi lần đều thực hiện đúng các thao tác bạn nhé!

1. Tự khám vú tại nhà thường xuyên lợi ích thế nào?

Bệnh lý về vú không ít, có bệnh lý lành tính, có bệnh lý ác tính. Việc tự khám để phát hiện sớm các bất thường và đến bệnh viện kiểm tra sẽ giúp ích rất nhiều cho sự thành công trong điều trị. Các mẹ cũng nên truyền đạt kiến thức cần thiết này với con gái khi đến tuổi dậy thì để con tự biết cách chú ý bản thân tỉ mỉ hơn.

Mỗi tháng, kể từ tuổi có hành kinh, chị em phụ nữ nên tự kiểm tra vú của mình ít nhất 1 tháng 1 lần. Vú của người trưởng thành sẽ đáp ứng với những thay đổi của nội tiết tố trong chu kì kinh nguyệt và có sự gia tăng thể tích. Kích thước vú nhỏ nhất vào ngày thứ 8 của chu kì kinh. Đây cũng là thời điểm lý tưởng nhất để thực hiện thăm khám tuyển vú hay làm các phương pháp cận lâm sàng liên quan.

Với phụ nữ đã từng phẫu thuật cắt tử cung hoặc mãn kinh, nên chọn khám vú vào một ngày cố định để tránh quên.

Nếu bạn phát hiện các dấu hiệu như u cục ở vú, hạch, đau vú, tiết dịch núm vú, chảy máu từ núm vú, đầu vú co rút, màu sắc da bất thường thì cần tới bệnh viện để kiểm tra ngay. Đặc biệt tránh tâm lý “sợ hãi ung thư” hay ” ngại ngùng vì tế nhị”.

Vậy, nếu bạn thực hiện đúng các thao tác khám vú, bạn cần nhận xét được:

• Các dấu hiệu bất thường ở vú
• Phát hiện khối u vú và hạch lân cận
• Có định hướng bước đầu là lành tính hay ác tính

Các bước thực hiện cụ thể để đánh giá được những vấn đề trên thế nào, cùng tiếp tục tìm hiểu nhé!

2. Những điểm cơ bản về giải phẫu vú

Khi thăm khám tuyến vú, cơ bản nhất, bạn cần ghi nhớ tuyến vú được chia làm 4 phần, đó là: 1/4 trên ngoài, 1/4 trên trong, 1/4 dưới ngoài, 1/4 dưới trong. Việc biết sự phân chia về mặt chuyên môn này sẽ giúp bạn mô tả tốt hơn để bác sĩ hiểu được vấn đề bạn thắc mắc và cũng giúp bạn hiểu các tài liệu chuyên môn liên quan đến các bệnh lý tuyến vú dễ dàng hơn.

3. Chuẩn bị trước khi tự khám vú tại nhà

• Sau sạch kinh vài ngày
• Có gương lớn soi được hết vùng ngực
• Ánh sáng đầy đủ
• Bộc lộ toàn diện phần thân trên
• Khám so sánh vú hai bên với nhau
• Chú ý toàn bộ lồng ngực và sờ các vị trí hạch vùng lân cận

4. Cách tự khám vú tại nhà

Sau khi bộc lộ phần thân trên cơ thể, đứng trước gương lớn trong điều kiện ánh sáng tự nhiên, bạn thực hiện khám vú theo trình tự Nhìn – Sờ – Khám hạch vùng

Bước 1: Nhìn:

Trước hết, nhìn ở tư thế đứng trước gương, hai tay xuôi theo thân người, quan sát và đánh giá các yếu tố sau:

• So sánh độ lớn, độ cao của hai núm vú
• Quan sát màu sắc và mật độ da vú, chú ý vùng đỏ hoặc phù nề, đó là dấu hiệu viêm, áp xe vú.
• Xem da vùng vú có bị chằng kéo không
• Quầng vú bị kéo lệch, núm vú bị kéo lên hay thụt vào cũng là dấu hiệu ác tính
• Chú ý xem có dịch, máu chảy ra từ núm vú hay không

Sau khi quan sát kĩ ở tư thế xuôi tay, đổi sang tư thế đưa hai tay thẳng lên đầu để nhìn vú từ các hướng khác nhau và đánh giá lại những yếu tố trên.

Bước 2: Sờ:

Sờ là thao tác chủ yếu để khám tuyến vú. Trước hết, sờ ở tư thế đứng. Bạn đưa tay phải ra sau đầu, dùng tay trái khám vú phải, rồi đổi bên. Khi khám cần thực hiện đúng kĩ thuật sờ.

Bàn tay mở rộng, khép các ngón tay lại và dùng phần phẳng của phần ngón tay để sờ, rà theo từng phần tư của vú theo hướng khám trên và dưới từ trái qua phải hoặc khám theo hình xoắn ốc bắt đầu từ núm vú đi ra ngoài, đè ép nhẹ nhàng vú vào thành ngực chứ không thể dùng cả lòng bàn tay hoặc dùng hai ngón tay để kẹp mô vú.

Mục đích của việc sờ là tìm những u cục tuyến vú, đánh giá số lượng, vị trí, mềm hay chắc, di động hay không di động.

Sau khi sờ ở tư thế đứng thì thực hiện ở tư thế nằm. Chú ý tư thế nằm ngửa, dùng gối kê dưới vai, khi khám nửa ngoài vú thì xuôi tay theo thân mình, khi khám nửa trong thì tay giơ lên đầu.

Bước 3: Khám hạch:

Hạch rất có ý nghĩa trong việc chẩn đoán và tiên lượng ung thư. Cần chú ý khám hạch ở vùng nách, khi khám nách trái thì dùng tay phải và ngược lại, bàn tay đặt sâu vào hố nách, các ngón tay cong cong lần lượt rà soát, lần lượt đi từ trên xuống dưới, từ sau ra trước tránh bỏ sót.

Khi khám thấy hạch thì cần xác định các yếu tố: số lượng, kích thước, đau hay không đau, di động hay không. Các hạch di căn thời gian đầu thường không đau.

Điều lưu ý quan trọng là khám vú cần so sánh hai bên. Thấy bất thường cần nhanh chóng tới bệnh viện để được bác sĩ kiểm tra, tư vấn.

5. Đánh giá bất thường tại vú

• Tuổi tác cũng là yếu tố quan trọng đánh giá bệnh lý tuyến vú lành tính hay ác tính: thông thường, ở tuổi dưới 30, bệnh lý ung thư vú hiếm gặp. Trên 35 tuổi, nguy cơ cao hơn.
• Một số dấu hiệu bệnh lý:

6. Phân biệt bệnh vú lành tính hay ác tính

Bệnh vú lành tính được định nghĩa là tất cả các bệnh lý tuyến vú, ngoại trừ ung thư vú và các bệnh lý nhiễm trùng vú. Các bệnh vú lành tính hay gặp như:

• Bệnh xơ nang tuyến vú: Lứa tuổi hay gặp là sau 30 tuổi, đa số 40 đến 50 tuổi. Triệu chứng hay gặp là đau vú theo chu kì, xuất hiện khoảng 1 tuần trước khi hành kinh và biến mất sau hành kinh. Khi sờ sẽ thấy có khối u thường vị trí 1/4 trên ngoài, tròn, hơi cứng, giới hạn rõ. Có tăng thể tích vú.
• U xơ tuyến vú: Bệnh lý này bắt đầu trước 35 tuổi, chiếm 19% trong số các bệnh vú lành tính. Khác với xơ nang tuyến vú, u xơ tuyến vú không liên quan đến chu kì kinh nguyệt, sờ thấy khối u chắc, di động dưới da, không đau. Bệnh này không làm tăng nguy cơ ung thư vú
• Dãn ống dẫn sữa: Tuổi chủ yếu là 25 đến 50. Dấu hiệu thường là tiết dịch ở núm vú, có thể một hoặc hai bên, thường dịch màu xám hoặc dịch trong. Bệnh lý này không cần điều trị gì nếu loại trừ ung thư.

Định hướng phân biệt bệnh vú lành tính hay ác tính dựa vào các tính chất sau:

Tuy nhiên, việc khám vú tại nhà chỉ là sơ bộ bước đầu để phát hiện tổn thương sớm và vào viện kiểm tra, chị em không nên chủ quan tự đánh giá lành tính hay ác tính mà cần vào viện để có bác sĩ chuyên môn thăm khám cũng như thực hiện cận lâm sàng cần thiết cho chẩn đoán.

Bài viết trên đây bác sĩ đã hướng dẫn cụ thể cách tự khám vú tại nhà để chị em có thể sớm phát hiện các dấu hiệu bất thường tại vú nếu có. Thường xuyên truy cập chaobacsi.org để cập nhật nhiều tin tức hữu ích hơn bạn nhé!