Những người mắc chứng mất ngôn ngữ diễn đạt hiểu được lời nói, nhưng bản thân họ không thể nói trôi chảy. Những người khác có thể bị mất ngôn ngữ nghiêm trọng hơn, khiến họ bỏ qua nhiều từ. Bài viết này xem xét chứng mất ngôn ngữ, các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và quá trình phục hồi.

Các chung nhất Nguyên nhân của chứng mất ngôn ngữ diễn đạt là đột quỵ, nhưng nó có thể do các nguyên nhân khác, chẳng hạn như chấn thương sọ não hoặc khối u não. Những người mắc chứng này thường nhận thức được rằng họ gặp khó khăn trong việc nói, điều này có thể gây ra sự thất vọng.

Liệu pháp ngôn ngữ có thể giúp một người tận dụng tối đa khả năng ngôn ngữ còn lại của họ và phát triển các phương tiện giao tiếp thay thế.

Mất ngôn ngữ biểu cảm là gì?

Mất ngôn ngữ diễn đạt là tình trạng một người có thể hiểu lời nói, nhưng bản thân họ lại gặp khó khăn khi nói trôi chảy. Những người mắc chứng mất ngôn ngữ diễn đạt có thể nói được, nhưng cần phải cố gắng. Họ thường sử dụng các cụm từ ngắn và có thể bỏ đi các từ nối nhỏ trong câu. Họ cũng có thể sử dụng những từ gần với ý của họ nhưng không chính xác.

Chứng mất ngôn ngữ diễn đạt không chỉ ảnh hưởng đến lời nói. Nó cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng hiểu các hướng của một người, chẳng hạn như trái và phải. Những người có tình trạng này vẫn có thể đọc, nhưng họ có thể có khả năng viết hạn chế. Chứng mất ngôn ngữ của Broca là một loại mất ngôn ngữ biểu cảm. Nó xảy ra khi phần não được gọi là vùng Broca bị tổn thương.

Đôi khi, mọi người chỉ bị tổn thương vùng não này, dẫn đến khó nói trôi chảy trong khi các chức năng khác vẫn còn nguyên vẹn. Tuy nhiên, mọi người cũng có thể bị tổn thương các bộ phận khác của não, điều này có thể có nghĩa là một người bị mất ngôn ngữ biểu cảm bên cạnh những thay đổi khác

Các dạng mất ngôn ngữ khác

Có hai loại chứng mất ngôn ngữ chính: trôi chảy và không trôi chảy. Trong chứng mất ngôn ngữ trôi chảy, một người có thể nói những câu dài hoặc trôi chảy, nhưng ý nghĩa có thể không rõ ràng. Chứng mất ngôn ngữ không lưu loát ngăn cản một người nói những câu trôi chảy. Mất ngôn ngữ diễn đạt là chung nhất loại mất ngôn ngữ không trôi chảy. Mô tả dưới đây cho thấy nó như thế nào so với hai dạng mất ngôn ngữ khác.

Biểu cảm so với chứng mất ngôn ngữ của Wernicke

Chứng mất ngôn ngữ của Wernicke là loại mất ngôn ngữ thông thạo phổ biến nhất. Nó xảy ra khi một phần của não được gọi là khu vực Wernicke bị tổn thương. Một người mắc chứng này nói những câu dài không có ý nghĩa. Câu của họ có thể bao gồm những từ không cần thiết hoặc bịa đặt. Những người mắc chứng mất ngôn ngữ Wernicke thường không biết rằng họ có vấn đề về ngôn ngữ. Biểu đồ này cho thấy nó so sánh và đối lập với chứng mất ngôn ngữ biểu cảm như thế nào.

Các triệu chứng của chứng mất ngôn ngữ biểu cảm

Các triệu chứng của mất ngôn ngữ biểu cảm có thể bao gồm:

• Giảm rõ rệt giọng nói tự phát
• Kiến thức về những gì cần nói, nhưng khó khăn trong việc tạo ra các từ
• Giọng nói có âm thanh lộn xộn không theo nhịp điệu điển hình
• Mất các từ liên kết nhỏ như “và” “tôi” hoặc “the”
• Bài phát biểu đến sau một thời gian dài trì hoãn và với nỗ lực đáng kể
• Khả năng lặp lại các cụm từ bị suy giảm

Nguyên nhân của chứng mất ngôn ngữ diễn đạt

Những thứ có thể làm tổn thương phần này của não bao gồm:

• Nhiễm trùng não
• U não
• Chấn thương sọ não

Chẩn đoán

Chẩn đoán chứng mất ngôn ngữ có thể bao gồm đánh giá không chính thức về sự trôi chảy và khả năng:

• Đặt tên cho các đối tượng
• Làm theo hướng dẫn đơn giản
• Lặp lại các cụm từ ngắn
• Đọc và viết

Nó cũng có thể liên quan đến hình ảnh y tế, chẳng hạn như chụp MRI hoặc CT. Hình ảnh y tế có thể xác định xem có bất kỳ tổn thương não nào xảy ra hay không. Khó khăn trong giao tiếp có thể tạo ra cảm giác bị cô lập hoặc khiến một người phải thay đổi đáng kể công việc và thói quen của họ. Điều này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần. Trầm cảm là phổ thông ở những người bị chứng mất ngôn ngữ, vì vậy bác sĩ cũng có thể tầm soát tình trạng này.

Sự đối đãi

Liệu pháp nói và ngôn ngữ là chính loại can thiệp cho một người bị bất kỳ loại mất ngôn ngữ nào. Mục tiêu điều trị bao gồm:

• Phát triển việc sử dụng các khả năng ngôn ngữ còn lại
• Khôi phục khả năng ngôn ngữ đã mất càng nhiều càng tốt
• Học các cách giao tiếp khác

Một người có thể có liệu pháp cá nhân, liệu pháp nhóm hoặc cả hai. Liệu pháp cá nhân dành riêng cho nhu cầu của một người, trong khi liệu pháp nhóm mang lại cho mọi người cơ hội thực hành giao tiếp với người khác. Nó cũng có thể nhận được liệu pháp nói và ngôn ngữ hầu như thông qua các cuộc gọi video. Một số điều mà nhà trị liệu ngôn ngữ có thể thử bao gồm:

• Lặp lại: Lặp lại các từ hoặc cụm từ hữu ích để thực hành chúng có thể giúp một người lấy lại hoặc củng cố kỹ năng ngôn ngữ của họ. Mọi người có thể tiếp tục tiến bộ trong lĩnh vực này trong nhiều năm sau chấn thương sọ não ban đầu, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của nó.
• Ngữ điệu du dương: Trong cách tiếp cận này, một nhà trị liệu ngôn ngữ khuyến khích một người hát hơn là nói lời của họ. Phương pháp này có thể giúp ích cho việc giao tiếp vì nó liên quan đến việc sử dụng một phần khác của não để nói, có nghĩa là nếu một người hát những gì họ đang cố gắng nói, họ có thể nói trôi chảy hơn.
• Ban đối tượng: Những tấm bảng này có hình ảnh của các đồ vật mà một người có thể muốn hoặc cần. Chỉ vào các đối tượng trên bảng cho phép một người giao tiếp. Các thiết bị điện tử cũng có thể thực hiện một chức năng tương tự.

Những người bị chứng mất ngôn ngữ cũng có thể được hưởng lợi khi tham gia các nhóm và câu lạc bộ với những người đã từng bị đột quỵ. Điều này có thể bao gồm câu lạc bộ sách, câu lạc bộ nghệ thuật hoặc câu lạc bộ kịch. Tham gia các hoạt động xã hội có thể giúp một người lấy lại tự tin và cảm thấy bớt bị cô lập. Các thử nghiệm lâm sàng hiện đang nghiên cứu các phương pháp điều trị mới, bao gồm một số liệu pháp điều trị bằng thuốc và kích thích xuyên sọ. Điều này liên quan đến một từ trường hoặc dòng điện kích thích các tế bào thần kinh.

Sự hồi phục

Một số người mắc chứng mất ngôn ngữ diễn đạt có thể hồi phục đáng kể và lấy lại nhiều khả năng ngôn ngữ của họ. Tuy nhiên, điều này còn phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng của chấn thương sọ não. Nếu nguyên nhân là đột quỵ, khả năng phục hồi ngôn ngữ thường đạt đỉnh điểm trong 2–6 tháng .

Tiến bộ hơn nữa là có thể, nhưng nó có xu hướng hạn chế hơn sau thời điểm này. Bất kể nguyên nhân là gì, việc hồi phục hoàn toàn thường mất nhiều tháng, và đôi khi có thể mất nhiều năm, đặc biệt là trong trường hợp đột quỵ. Trong thời gian đó, mọi người có thể cần nhiều loại hỗ trợ khác nhau, tùy thuộc vào tình trạng của họ.

Bản tóm tắt

Mất ngôn ngữ diễn đạt là chung nhất loại mất ngôn ngữ không trôi chảy. Một người có nó có thể hiểu lời nói và biết những gì họ muốn nói, nhưng họ nói những câu khó hiểu. Họ có thể sử dụng các cụm từ ngắn, đơn giản và bỏ đi những từ nhỏ. Các tình trạng làm tổn thương vùng não có thể gây ra chứng mất ngôn ngữ biểu cảm. Điều này cản trở khả năng chuyển suy nghĩ thành lời nói của não bộ. Liệu pháp ngôn ngữ và ngôn ngữ là phương pháp điều trị chính.

Tắm giúp cơ thể giải tỏa mệt nhọc sau một ngày làm việc nhưng bạn có biết, 6 thời điểm không nên tắm sau đây bạn cần loại bỏ để tránh đột quỵ?

1. Tắm sau khi uống rượu

Uống rượu làm ảnh hưởng đến chức năng gan, cản trở quá trình giải phóng glycogen. Nếu tắm ngay sau khi uống rượu bạn rất dễ bị hoa mắt, chóng mặt, hạ đường huyết, thậm chí hôn mê sâu. Nếu không được phát hiện sớm thì rất nguy hiểm.

2. Tắm quá muộn

Có thể bạn đã từng đọc những bài báo nói về tử vong do tắm đêm. Điều này đã được khoa học giải thích. Về đêm nhiệt độ cơ thể giảm xuống thấp, nếu tắm lúc này sẽ dễ bị cảm lạnh mặc dù bạn tắm nước ấm. Mặt khác bạn có thể gặp phải một số vấn đề như méo miệng, liệt nửa mặt, đột quỵ, có trường hợp tử vong do tắm quá muộn. Thời gian tắm tốt nhất là trước 9h tối, sau thời gian này tuyệt đối không nên tắm rửa.

3. Tắm khi đang bị sốt

Khi bị ốm sốt nhiệt cao hơn bình thường, có thể ở 39-40℃. Nếu tắm lúc này, sức đề kháng của cơ thể giảm mạnh, dễ xảy ra tình trạng đột quỵ. Tuyệt đối không được tắm nước lạnh, nên nghỉ ngơi và theo dõi sự thay đổi của cơ thể. Để hạ sốt bạn nên chườm khăn mát ở trán, hoặc dùng nước ấm lau người sẽ hiệu quả hơn.

4. Tắm khi hạ huyết áp

Khi hạ huyết áp, nhiệt độ của cơ thể giảm, nhiều người thường tắm để làm ấm cơ thể. Tuy nhiên đây không phải là cách hiệu quả. Lúc này nước nóng gây sốc đột ngột, làm giãn tĩnh mạch sẽ càng mệt mỏi hơn. Nếu muốn khỏe nhanh nhất định không nên đi tắm, hãy nghỉ ngơi tại chỗ và uống một cốc nước gừng ấm để cải thiện.

5. Tắm khi vừa vận động mạnh

Sau khi vận động mạnh cơ thể ra nhiều mồ hôi, đồng thời nhịp tim tăng nhanh. Nếu tắm ngay lúc này bạn sẽ ảnh hưởng đến sự lưu thông máu trong cơ thể và gây đột quỵ. Ngoài ra, tắm khi mới vận động mạnh hoặc còn mồ hôi vì điều này dễ gây cảm cho bạn.

6. Tắm lúc đói và ngay sau khi ăn no

Vừa ăn no xong mà đã đi tắm ngay thì các mạch máu sẽ bị giãn nở, lượng máu lúc này cũng giảm xuống và gây ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa để hấp thụ thức ăn vào cơ thể. Hơn nữa khi bụng đang đói mà đi tắm ngay cũng ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe. Có thể gây hạ đường huyết và khiến bạn gặp phải tình trạng đột quỵ.

Đừng coi thường những sai lầm của việc tắm không đúng thời điểm gây ra. Cần tránh những thời điểm này để giảm nguy cơ đột quỵ.

Biết cách sơ cứu người bị đột quỵ kịp thời sẽ giúp người bệnh tránh được nguy cơ biến chứng và tử vong. Cùng xem ngay bài viết để bảo vệ sức khỏe cho cả nhà.

Bệnh đột quỵ (hay còn gọi là tai biến mạch máu não) xảy ra khi mạch máu nuôi não bị tắc nghẽn và bị vỡ khiến não không nhận được oxy. Một phần não sẽ chết gây tổn thương từ đó dẫn đến đột quỵ. Bệnh đột quỵ gặp ở mọi đối tượng, nhất là những người có lối sống thiếu khoa học, béo phì, lười vận động, có tiền sử các bệnh như tiểu đường, tim mạch, huyết áp…

Các dấu hiệu của người bị đột quỵ

Tình trạng đột quỵ thường xảy ra khá đột ngột. Những người xung quanh có thể căn cứ vào những dấu hiệu sau để nhận biết:

• Đau đầu đột ngột.
• Tê liệt hoặc yếu đi một bên cánh tay, một bên chân hoặc một bên mặt. Có thể yêu cầu người bệnh cười rồi quan sát dấu hiệu miệng lệch qua một bên, hoặc giơ hai tay lên rồi quan sát dấu hiệu rơi của một bên tay.
• Khó đi đứng, khó giữ thăng bằng.
• Khó khăn trong việc nói và hiểu. Người bệnh không nói được, hoặc nói sai, hiểu sai ý khi nói hoặc yêu cầu nói.
• Rối loạn thị giác, hoa mắt chóng mặt.
• Có thể bất tỉnh, hôn mê.

Các bước sơ cứu người bị đột quỵ

Khi phát hiện ra dấu hiệu của người bị đột quỵ, đầu tiên phải gọi ngay cấp cứu 115 để đưa người bệnh đến bệnh viện càng sớm càng tốt. Nếu bệnh viện ở quá xa thì có thể đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất. Tuyệt đối không để người bệnh tự do di chuyển vì có thể bị ngã.

Nếu phải di chuyển người bệnh, cần di chuyển nhẹ nhàng, tránh va đập, rung lắc mạnh vì có thể khiến mạch máu bị vỡ rất nguy hiểm.

Trong lúc chờ xe cấp cứu, đặt người bệnh nằm nghiêng nơi thoải mái, nới rộng quần áo, cà vạt, khăn nếu có để làm thông thoáng đường thở. Không đứng vây xung quanh người bệnh để tạo không khí thoáng đãng. Điều này sẽ tạo điều kiện để bệnh nhân có đủ oxy lên não, tránh tình trạng chết não. (là sẽ làm gì dể tạo đk cho oxy lên não, nói rõ hơn)

Nếu người bệnh đang dùng thuốc, nên mang theo đơn thuốc để các bác sỹ chuyên gia kiểm tra và theo dõi.

Những việc tuyệt đối không được làm khi sơ cứu người bị đột quỵ

Trong quá trình sơ cứu người bị đột quỵ, cần tránh làm những điều sau:

• Không để người bệnh nằm yên chờ đợi các triệu chứng tự thoái lui. Vì càng để lâu càng nguy hiểm.
• Không xốc, rung lắc hay lay mạnh người bệnh.
• Không cho người bệnh ăn uống bất cứ thứ gì. Điều này có thể khiến bệnh nhân bị sặc, gây tắc đường thở.

Trên đây là hướng dẫn cách sơ cứu người bị đột quỵ mọi người nên biết. Để hạn chế diễn tiến đột quỵ, người bệnh nên thực hiện lối sống lành mạnh, như ăn uống khoa học, không hút thuốc, thường xuyên luyện tập thể dục thể thao, kiểm soát tốt huyết áp… Chúc các bạn luôn khỏe mạnh!